ماهيات باشند يا حقايق وجوديه . و فرض وجودى غير از خدا كه به نحو استقلال و استبداد ، منشأ جعل و خلق و مبدأ وجود باشد ، مستلزم خُلف و خروج آن از امكان به وجوب ، و از ارتباط به استبداد و از تعلق به استقلال است و اين ، علاوه بر اينكه محال است ، عين شرك است . و خلاصه ، مستقل و فاعل بالاستقلال شناختن غير خدا - حتى در افعال شخصى - شرك است ؛ زيرا فاعل بالاستقلال و وجود مستقل مطلق ، منحصر به خدا است و فرض استقلال براى غير خدا ، اگرچه در حيثيتى از حيثيّات باشد ، فرض محال و شرك است ، هرچند آن استقلال به جعل الهى باشد ، خواه به جعل تأليفى و تركيبى باشد و خواه به جعل بسيط . بديهى است كه امور مستحيله متعلق هيچ‌گونه جعل واقع نخواهد شد . و امّا از نظر شرع : پس كافى است در ردّ آن ، آيه شريفه : « وَقالَتِ الْيَهُودُ يَدُ اللَّهِ مَغْلُولَةٌ غُلَّتْ أَيْدِيهِمْ وَلُعِنُوا بِما قالُوا بَلْ يَداهُ مَبْسُوطَتانِ » ؛ « 1 » « يهود گفتند : دست خدا بسته است ، به واسطه اين گفتار دروغ ، دست آنان بسته شده و به لعن خدا گرفتار گرديدند ؛ بلكه دو دست خدا گشاده است » . و نيز آيه كريمه : « كُلَّ يَوْمٍ هُوَ فِي شَأْنٍ » ؛ « 2 »

--> ( 1 ) . سوره مائده ، آيه 64 . ( 2 ) . سوره الرحمن ، آيه 29 .